04.10.2015

Niedziela z Holandią - Kuchnia

Kuchnia holenderska jest mało wyrafinowana, a jej podstawę stanowią pożywne, acz nieskomplikowane potrawy chłopskie i rybackie.


O skromności tej kuchni świadczy fakt, że tradycyjnym daniem Holendrów są długo gotowane ziemniaki z rozgotowanymi jarzynami, polewane brązowym sosem jus. A ten sporządza się ze stopionego tłuszczu lub masła, w którym uprzednio pieczono mięso,oraz z przyklejonych i przypalonych resztek, które wyskrobuje się z garnka. Do tego serwuje się kulkę mielonego mięsa, czyli gehaktbal. Na korzyść tej kuchni świadczy upodobanie Holendrów do spożywania warzyw, które są obowiązkowym elementem obiadu. Uboga ludność Holandii żywiła się jednak przeważnie ziemniakami, które były dla niej tym, czym dla Polaka kasza. (Zanim je upowszechniono, podstawę posiłku stanowił chleb i korzeń pasternaku.) 

Ponieważ potrawy gotowano w jednym garnku, ziemniaki mieszano z warzywami i tak narodziła się kolejna tradycyjna potrawa holenderska, czyli stamppot (po polsku chyba najlepiej pasowałaby do tego nazwa ciapraka).

Stamppot

Dopiero przed II wojną światową zaczęto jadać posiłek trzydaniowy. Miłość do ziemniaków nie wygasła jednak, a szczególnie ulubioną formą są frytki, jedzone na wiele różnych sposobów: z solą, z majonezem lub z egzotycznymi sosami. Cokolwiek by powiedzieć o walorach smakowych tradycyjnej kuchni holenderskiej, ma ona tę zaletę, że pozytywnie wpływa na męską płodność, co ponoć udowodnili naukowcy z Uniwersytetu Erazma z Rotterdamu.

Na kuchnię holenderską duży wpływ wywarła epoka kolonialna. Upowszechniło się wtedy spożycie takich przypraw, jak pieprz, gałka muszkatołowa i cynamon, które Holendrzy sprowadzali ze swoich kolonii – oczywiście dotyczyło to warstw zamożniejszych. Przyprawy te są chętnie stosowane i dziś. Współcześni Holendrzy często sięgają po przepisy z innych krajów, zwłaszcza dania kuchni egzotycznej, chińskiej i indonezyjskiej, spopularyzowanej przez indonezyjskich imigrantów. Chętnie korzystają także z dań gotowych do spożycia. Warto wiedzieć, że największy posiłek dnia, obiad, spożywany jest dopiero późnym popołudniem (o godzinie 18.00) lub nawet wieczorem. Ponadto Holendrzy są łasuchami i uwielbiają słodkości, wypijają także morze kawy.

Śniadanie

Podstawą śniadania holenderskiego jest chleb, żółty ser i herbata.

Obiad

Typowy, zwykły obiad holenderski składa się z trzech dań. Danie wstępne (przeważnie cienka zupa), danie główne (zwykle ziemniaki z warzywami, często mięso) oraz danie kończące (owoce lub owsianka). Chętnie jadane jest danie jednogarnkowe.

Danie jednogarnkowe

Jest potrawą niezwykle popularną, a jej podstawę stanowią ziemniaki wymieszane z innymi warzywami i podawane w formie puree. Istnieje wiele wariantów tego dania:
stamppot – ziemniaki z innymi warzywami, z dodatkiem mocno zesmażonego boczku
boerenkool stamppot – ziemniaki z jarmużem i wędzoną holenderską kiełbasą rookworst.

Boerenkool stamppot


Hutspot (garnek bałagan) – puree z rozgotowanych ziemniaków, marchwi i cebuli, często podawane do duszonego szponderu wołowego.


Hete bliksem – puree z rozgotowanych ziemniaków, cebuli, jabłek i gruszek

Zupy

Zazwyczaj bardzo zawiesiste. Popularnymi zupami są:
Erwtensoep (także snert) – gęsta zupa grochowa z zielonego, łuskanego grochu, gotowana tylko zimą.



Bruine bonensoep – zupa z brązowej fasoli.
Koninginnesoep – zupa królowej, z kurczaka z mąką i śmietaną.

Gęste zupy stosowane są głównie jako obiad zastępczy. W takim przypadku podaje się do nich owoce. Można je serwować do obiadu trzydaniowego, ale w niewielkiej ilości. Tradycyjnie taką zupę gotuje się, gdy nie ma czasu na zwykły obiad, np. w czasie Dnia Królowej lub Dnia Wyzwolenia, kiedy np. rodziny wybierają się na parady czy podobne uroczystości. Inne okazje to wiosenne porządki w domach czy w gospodarstwach.

Ziemniaki

Jada się je gotowane, w formie puree albo uwielbianych przez Holendrów frytek, spożywane są także samodzielnie, z dodatkiem soli, majonezu, ketchupu, cebuli, sosówsate lub pindasaus.

Mięso

Ulubiony przez Holendrów rodzaj mięsa to drób i wołowina. Wołowina spożywana jest w następującej formie:
Draadjesvlees – (dosłownie włókniste mięso) duszona wołowina
Klapstuk – duszony szponder wołowy,
Hachee – holenderski gulasz, czyli duże kawałki chudej wołowiny z cebulą i przyprawami w sosie własnym.


Krabbetje – żeberka
Gehaktbal – rodzaj kotleta mielonego, który ma kształt dużej kulki i jest polewany sosem; znacznie rzadziej jada się małe kulki.


Spelklappen – smażone plastry boczku.

Warzywa

Ulubione warzywa to kalafior, brukselka, cykoria, por i szparagi. Te ostatnie są chętnie jedzone w okresie wiosennym.

HOLENDERSKIE SPECJAŁY

Śledź (Hollandse Nieuwe lub maatjesharing) – jednoroczny, bardzo delikatny i niezbyt słony, tradycyjnie jedzony na surowo z cebulką; sprzedawany na stoiskach ulicznych (je się go trzymając za ogon).

Hollandse Nieuwe

Sery żółte (twarde):

Są produkowane w wielu rodzajach, często według okrytych tajemnicą receptur rodzinnych, gdyż praktycznie każda farma ma własny produkt. Dodatkiem do sera może być kminek, gorczyca, musztarda czy goździki. Ich nazwy wiążą się z miejscowością lub okolicą, w której były produkowane, albo też z miejscem sprzedaży. Najpopularniejsze to Gouda, Leerdammer, Edammer, Maaslander, Amsterdammer.



Zależnie od dojrzałości sery dzielą się na nastepujące kategorie:jong, jongbelegen, belegen, extra belegen, oud i brokkel kaas, przy czym jong znaczy delikatny, belegen – intensywny, a oud – ostry. Do krojenia, a raczej zrzynania płatów, służy specjalne narzędzie – kaasschaaf. Kaaschaaf nie nadaje się jednak do sera typu brokkel kaas.

DESERY

Deser (toetje) jest nieodłącznym elementem obiadu. Z braku czegoś lepszego może to być budyń lub słodka gruszka. Najbardziej ulubione słodkości to:
Appelgebak – placek z jabłkami i cynamonem, podawany na gorąco.

Appelgebak

Pannenkoeken – naleśniki z syropem
Poffertjes – typowo holenderskie mini-naleśniczki z cukrem pudrem

Poffertjes


Hangop – deser mleczny, którego nazwa pochodzi z czasów gdy ludzie sami z zsiadłego mleka robili twarożek wieszając mleko w płótnie do odciągnięcia.
Oliebollen – racuchy z rodzynkami lub owocami, o różnym smaku, obowiązkowe w Sylwestra.

Olliebolen
Haagse bluf – bita słodka piana z białek z syropem owocowym.

Hagelslag

 Osobliwością holenderską jest spożywanie chleba ze słodką posypką w różnych smakach (hagelslag), np. czekoladowym lub anyżowym. Anyżowa jest tradycyjnie stosowana przy narodzinach dziecka, podaje się ja gościom oraz na śniadanie urodzinowe w czasie tzw. roku korony (lata kończące się liczbą 0 lub 5). 

ALKOHOL

Kruiden jenever
Holenderskie piwa Heineken, Grolsch i Amstel znane są w świecie, także w Polsce. Piwo chętnie wypijane jest do posiłku. Jeśli chodzi o mocniejszy trunek, w Holandii króluje jałowcówka, zwana tu 
jenever. Jest to gin o bardzo gęstej konsystencji, produkowany z melasy z dodatkiem owoców jałowca. W dawnych wiekach stosowano go w celach leczniczych. Istnieją dwie odmiany tego ginu. Pierwsza z nich to zwykły jenever (stara nazwa: Dutch genever, brzmi podobnie jak ginever). Anglicy wykorzystali recepturę do produkcji własnego trunku o nazwie gin. Jest to czysty alkohol, wyglądający jak woda. Rdzenni Amerykanie nazywali go wodą ognistą. Druga odmiana to herb jenever (kruiden jenever) – jenever z dodatkiem ekstraktu ziół. Z tego względu smakuje inaczej i ma ciemny kolor. Istnieje wiele odmian, których smak zależy od lokalnych receptur.

Ciekawostka

To właśnie Holendrom świat zawdzięcza koniak. Koniak pochodzi bowiem od wina, które Holendrzy destylowali na czas transportu do kolonii, aby zajmowało na statkach mniej miejsca. W koloniach dodawano tę samą ilość wody, którą wcześniej oddestylowano. Nazwa pochodzi od francuskiego wina z regionu Cognac, które najbardziej nadawało się do tego celu.

Alkohol może być produkowany przez mniejszych wytwórców. Często sprzedaje się go w brązowych kamiennych butelkach.


Na zdjęciu z lewej – Zeer Oude Genever, wielki rarytas; z prawej Kruiden Bitter z Lekkerkerk.

POTRAWY ŚWIĄTECZNE

Tradycyjne potrawy świąteczne w Holandii to krewetki, pieczeń wieprzowa (kerstrollade), indyk (kalkoen), królik (konijn), perliczka (parelhoen) i coś z dziczyzny.


żródła:www.holandiabeztajemnic.nl, www.holandia,lovetotravel.pl

1 komentarz:

Copyright © Szablon wykonany przez Blonparia